LİZBON BİLDİRGESİ

1981 yılında katılımcı ülkeler tarafından kabul edilen Lizbon Bildirgesi temel insan hakları arasında yer alan sağlık hakkının düzenlenmesi ve bu hakkın neleri kapsayıp kapsamadığının belirlenmesi amacını taşımaktadır. Bu düzenlemenin amaçlarından biri de sürekli gelişen ve yaygınlaşan sağlık sektöründe, hastalar ile hekimler arasında etkili iletişim kurulabilmesidir. Türkiye’de bu bildirgeyi kabul etmiş ve neticesinde de ülke içerisinde bazı yasal düzenlemeler yapmıştır. Hastaların ve hekimlerin sorumlulukları ile haklarını bilmeleri, sağlık sisteminde yaşanması muhtemel olan sorunların en düşük seviyeye indirilmesini sağlamaktadır. Bu bildirge sağlık konusunda uluslararası olma niteliği taşıyan ve o güne kadar literatürde bulunmayan çok sayıda yeni kavramdan bahseden, yenilikçi bir metne sahiptir.

İki Aşamada Hasta Hakları

Lizbon Bildirgesi hasta haklarını iki aşamalı olarak ele almaktadır. Bu aşamaların ilki, hastanın sağlık hizmetine ulaşımının sağlanması ile alakalıdır. Bir yurttaşın sağlık hizmetlerine ulaşabilmesi, devlet tarafından güvence altına alınmalıdır. Bu ilk aşama hastanın sağlık kuruluşuna ulaşabilmesi, hekim seçimi yapabilmesi, hastalık önleyici tedbirlerden yararlanabilmesi gibi unsurları içermektedir. İkinci aşama ise kişinin sağlık hizmetine ulaşmasından sonra ki süreçle ilgilidir. Bu aşamada yer alan unsurlar ise başlıca; tazminat hakkı, tedavi hakkı, hasta gizliliğinin korunması hakkı, acısız tedavi talep edebilme hakkı, güvenlik hakkı ve şikâyet hakkıdır. Ayrıca hasta hakları kavramı ise, resmi bir metin üzerinde ilk defa Lizbon Bildirgesi’nde karşımıza çıkmaktadır.

Kilit Kavram: Hastanın Rızası

Sağlık alanında hastaya yapılacak her türlü müdahalede ön koşul, hastanın rızasının bulunmasıdır. Erişkin ve akli dengesi yerinde olan her hasta, kendisine yapılacak olan tıbbi işlemleri reddetme ya da alternatifini talep etme hakkına sahiptir. Doktorlar, yapılması elzem olan tedavinin ya da operasyonun yapılmaması durumunda meydana gelebilecek olumsuzlukları hastaya anlatmakla yükümlüdür. Buna rağmen hasta rıza göstermez ise herhangi bir işlem yapılabilmesi mümkün değildir. Bazı ülkeler Lizbon Bildirgesi içerisinde yer alan rıza kavramına dayanarak hastalara belirli durumlarda ötenazi hakkı tanımıştır. Hasta hakları kavramı gibi hastanın rızası kavramı da resmi olarak ilk defa bu bildirgede söz konusu edilmiştir.

Similar Posts